Kahramanmaraş’ta 112 kişinin hayatını kaybettiği Arıkan Sitesi davasına giren bilirkişi raporu, 2020’de yayımlanan İl Afet Risk Azaltma Planı’nda bölgenin “açıkça riskli” ilan edilmesine rağmen AFAD ile diğer ilgili kamu kurumlarının gerekli uyarı ve işlemleri yapmadığını ortaya koydu. Raporda, AFAD İl Müdürlüğü ve yerel yöneticilerin görevlerini ihmal ederek deprem riskine karşı sorumluluklarını yerine getirmediği vurgulandı.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerine ilişkin davalarda bir ilk yaşandı. 112 kişinin yaşamını yitirdiği Arıkan Sitesi'ne ilişkin bilirkişi raporu dava dosyasına eklendi. ANKA Haber Ajansı'nın ulaştığı raporda, Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'nün (AFAD) 2020'de yayımladığı Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı'nda binanın bulunduğu bölgenin açıkça riskli olarak belirtilmesine rağmen, AFAD İl Müdürlüğü ile diğer ilgili kamu kurumları ve yerel yönetim yöneticilerinin görevlerini ihmal ettiklerinin değerlendirildiği kaydedildi.
6 Şubat depremlerinde Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçesi Hayrullah Mahallesi'ndeki Arıkan Sitesi'nin A ve B bloklarının yıkılması nedeniyle 112 kişi yaşamını yitirdi, 5 kişi yaralandı.
Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı, müteahhit Adnan Bektaşoğlu ile statik proje müellifi ve fenni mesul Şener Yener hakkında, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma" suçundan 22 yıl 6'şar aya kadar hapis istemiyle dava açtı. Aynı suçtan, binanın inşa sürecinde Kahramanmaraş Belediyesi'nde görev yapan 17 kamu görevlisi hakkında da iddianame düzenlendi. Her iki dosya daha sonra birleştirildi.
Kahramanmaraş 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 6 Şubat'ta görülen üçüncü duruşmada dosyanın kül halinde bilirkişi heyetine gönderilmesine karar verilirken, bilirkişi raporunun yetişmemesi nedeniyle 4 Kasım'daki beşinci duruşma 17 Mart 2026'ya ertelendi. Mahkeme dosyasına, mimar, şehir plancısı, jeoloji ve geoteknik yüksek mühendisi ile yüksek inşaat mühendislerinden oluşan beş kişilik bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan rapor sunuldu.
ANKA Haber Ajansı muhabirinin ulaştığı bilirkişi raporunda, AFAD ile kamu kurum ve kuruluşlarının il müdürlükleri ve yerel yönetimlerin yöneticilerinin, görev ve sorumlulukları kapsamında ayrı ayrı "sorumlu" oldukları vurgulandı.
Bilirkişi raporunda, Kahramanmaraş İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından hazırlanan "Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) 2020" raporunun 43. sayfasında, stadyum ve çevresi olarak belirtilen riskli alanın dava konusu Arıkan Sitesi'nin yakın çevresinde yer aldığı ifade edildi. Raporda, şu ifadelere yer verildi:
"AFAD İl Müdürlüğü tarafından dava konusu yapının bulunduğu alanla ilgili tespitler yapılmış olmasına rağmen dosyada herhangi bir bildirim, tebliğ veya yapının deprem dayanımının incelenmesi için gerekli yazışmaların yapılmadığı, AFAD İl Müdürlüğü başta olmak üzere raporun dağıtımı yapılan kamu kurum ve kuruluşlarının il müdürlükleri veya yerel yönetim yöneticilerinin görev ve sorumlulukları kapsamında ayrı ayrı sorumlu oldukları anlaşılmıştır."
AFAD, Kahramanmaraş'ı pilot il olarak belirleyerek 2019'da İRAP hazırlık çalışmalarını başlattı. 23–24 Temmuz 2019 ile 19–20 Eylül 2019 tarihlerinde yapılan İRAP çalıştaylarında, Kahramanmaraş'ın afet risklerini azaltmaya yönelik üç ana hedef ortaya kondu. Çalıştay sonuçlarına göre, "şehrin daha güvenli hale getirilmesi", "afet risk yönetiminin güçlendirilmesi" ve "afetlere karşı dayanıklı bir ekonomik yapı oluşturulması" öncelikli başlıklar olarak belirlendi.
Kahramanmaraş Valiliği ile AFAD tarafından hazırlanan İRAP raporu ise 2020 yılında yayımlandı. Raporda, "Kahramanmaraş'ta 7,5 büyüklüğünde bir deprem senaryosu" esas alındı. Raporun "Zarar görebilirlik analizleri" başlığında; risk tanımı, riskli alanların konumu, depremin olası etkileri, yürütülen önlem çalışmaları ile gelecekte ortaya çıkabilecek etkiler değerlendirildi.
İRAP Raporunda, şu tespitler yapıldı:
"Olası büyük bir deprem gerçekleşmesi durumunda şehrin büyük bir kısmının etkileneceği öngörülmektedir. Bölgenin çok uzun sayılabilecek bir durgunluk dönemi geçirmekte oluşu nedeniyle halk, olası bir deprem tehlikesinden habersizdir. Bu durum tehlikenin boyutunu bir kat daha artırmaktadır. Bu nedenle olası bir depremde can ve mal kayıplarını en aza indirmek için, meskun alanlarda zemin etütlerinin ayrıntılı olarak yapılması ve tehlikeli zonlardaki yapıların tahliyesi zaruridir. Ayrıca, yeni kurulacak köy, kasaba ve kentlerin kuruluş ve gelişme yerlerinin seçiminde deprem etkinliği ve deprem riski mutlaka dikkate alınmalıdır. Aktif faylardan uzak ve sağlam zeminler üzerinde, betonarme ve statik hesapları doğru olan, depreme dayanıklı binalar yapılmalıdır."
İRAP raporunda yer alan uyarı ve tespitlere rağmen gerekli önlemler hayata geçirilmedi. 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerde Kahramanmaraş'ta en az 12 bin 622 kişi yaşamını yitirdi.
Kahramanmaraş Valiliği'nde, 31 Mayıs 2019'da düzenlenen İRAP bilgilendirme toplantısında konuşan dönemin Valisi Vahdettin Özkan, gelecek nesillere karşı riskleri ortadan kaldırmak için İl Afet Risk Azaltma Planları'nın hazırlanması, uygulanması ve izlenmesinin önemine dikkat çekerek, deprem ve diğer doğal afetlerin öncesi, esnası ve sonrasında alınacak tedbir ve planlamaların tüm kurumların en temel sorumluluğu olduğunu ifade etti.
Kahramanmaraş AFAD Müdürlüğü'nde ise 19 Ağustos 2020'de İçişleri Bakanı Süleyman Soylu'nun da katılımıyla Kahramanmaraş İl Afet Risk Azaltma Planı'nın tanıtım toplantısı yapıldı. Burada konuşan Bakan Soylu, "Yaklaşık 2019 yılı Mayıs ayından itibaren burada hummalı bir çalışma içindeyiz. Bu çalışma bizim için örnek ve pilot bir çalışmadır. Kahramanmaraş'ın oluşturduğu risk planını, Türkiye afet planı ile tüm Türkiye'ye teşvik edeceksek, 81 vilayetimizde toplantılarımızı yapıp risk çalışmalarını tamamlayalım. Kahramanmaraş'a en kısa sürede arama kurtarma birimimizi kuracağız" dedi.
Dönemin AFAD Başkanı Mehmet Güllüoğlu ise şöyle konuştu:
"Sadece afetlerde yaraları sarmaya değil, afetleri önlemeye veya afet risklerini azaltmaya çalışıyoruz. Türkiye Afet Risk Azaltma Planı'nın (TARAP) ve bunun parçaları olan il risk planlarının uygulamaya geçirilmesiyle afet sonrası faaliyetlere duyulan ihtiyaç ve ayrılacak olan kaynak azalacak ve böylelikle daha dirençli bir toplum, daha dirençli şehirler, daha güvenli yerleşim alanları oluşturulacak. Aynı zamanda sürdürülebilir kalkınmaya da katkı sağlayacağını düşünüyoruz. Dirençli toplumlar, güvenli yaşam alanları oluşturarak afetlerden kaynaklanacak can ve mal kayıplarını en aza indirmeyi, afetler nedeniyle kesilen ekonomik gelişmeyi risk azaltma faaliyeti sonucunda da sürdürülebilir hale getirmeye gayret ediyoruz. Yani, afetler ülkemizin gelişmesini engellemesin, can ve mal kaybına sebep olmasın istiyoruz."
Dönemin Kahramanmaraş Valisi Ömer Faruk Coşkun, "İRAP, şehrimizin afet risklerinin azaltılmasına çok ciddi katkılar sağlayacaktır. Valiliğimizin bu süreçte en önemli görevi, plan kapsamındaki eylemlerin takipçisi olmak, uygulamada ortaya çıkabilecek engellerin ortadan kaldırılmasını sağlayarak, yaşanabilecek aksaklıkların önüne geçebilmektir. Allah her türlü afetten ülkemizi ve milletimizi korusun" dedi.
Dönemin Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Hayrettin Güngör ise afetlerin çok ciddi maddi ve manevi hasarlar meydana getirdiğine işaret ederek, "Afetlerin etkileri günümüzde entegre afet yönetimi kavramını ortaya çıkarmıştır. Bu kavram proaktif bir yönetim anlayışını gerektirmektedir. Afetlerin öncesi, esansı ve sonrası olarak sistematiğe eden bu yaklaşımın önemine inanıyoruz. Kahramanmaraş olarak 2023 yolunda kentimize hedef olarak belirlediğimiz standartlar bu standartlardır" diye konuştu.
Dönemin Kahramanmaraş İl Afet ve Acil Durum Müdürü Aslan Mehmet Coşkun da 13 Ekim 2020'de yaptığı açıklamada, yaptıkları çalıştaylar sonucunda 3 amaç, 20 hedef ve 213 eylem belirlendiğini belirterek, "Bu eylemleri gerçekleştirmek amacıyla 38 sorumlu kurum ve 49 destekleyici kurum tespit edildi. Eylemlerin gerçekleşme dönemi 2020-2025 olmak üzere 5 yıllık bir dönemi kapsıyor" ifadelerini kullandı.
İRAP raporunun hazırlandığı dönemde AFAD Başkanı Mehmet Güllüoğlu, Kahramanmaraş İl Müdürü Aslan Mehmet Coşkun, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Kahramanmaraş Çevre ve Şehircilik İl Müdürü Osman Arısal, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Hayrettin Güngör ve Kahramanmaraş Valisi Ömer Faruk Coşkun görevdeydi.
15601,63%-0,65
44,05% -0,01
51,05% -0,22
7257,66% -0,59
11762,06% -1,54
